Audytor - Doradca energetyczny - Świadectwo energetyczne

Nowo projektowany obiekt został zlokalizowany w kampusie hotelowym, na terenie którego znajduje się już siedem obiektów sanatoryjnych o charakterystycznej dla regionu architekturze.
Zadaniem projektowym było opracowanie koncepcji hotelu z częścią konferencyjną i rekreacyjną (wellness, fi tness), przeznaczonego dla zarządu firmy Bayer.
Projektantom zależało na dopasowaniu bryły obiektu do ukształtowania terenu i wtopieniu jej w otaczający krajobraz. Zadbali również o to, by zachować istniejący widok poprzez wbudowanie obiektu w skarpę, tworząc jej optyczne przedłużenie. Zielony dach ma pełnić funkcję tarasu widokowego. W pełni wykorzystano topografi ę terenu, czego dodatkowym przykładem może być lokalizacja parkingu podziemnego, wykorzystująca spadek lokalnej drogi dojazdowej. Umożliwiło to rezygnację z rampy wjazdowej, a co za tym idzie obniżyło koszty budowy.
Usytuowanie hotelu względem stron świata również nie jest przypadkowe. Zostało tak zaplanowane, by zyski słoneczne były jak największe. Budynek zaprojektowano wzdłuż osi wschód-zachód co pozwoli efektywnie wykorzystywać energię solarną. Po stronie północnej obiekt zagłębiono w ziemi, co przyniesie wymierne zyski cieplne i ograniczy straty energii do 50%.
Jedynym widocznym elementem hotelu od strony drogi dojazdowej jest recepcja w formie szklanego kubika o niewielkiej kubaturze oraz zielony dach. Budynek nie dominuje i nie jest elementem obcym w krajobrazie. Udało się go tak zaplanować, by stanowił integralną część otoczenia.

W Niemczech, Austrii, Szwajcarii standard budownictwa pasywnego zyskuje coraz większą popularność. W naszym kraju jest to wciąż temat nowy i tym samym budzący obawy i wątpliwości.

 

W swojej praktyce zawodowej, jako architekt projektujący budynki energooszczędne i pasywne, spotykam się z różnymi wątpliwościami inwestorów. Często pojawiają się pytania: czy w budynku pasywnym można otwierać okna, czy we wnętrzach jest głośno, czy można mieć kominek, czy ściana zaizolowana 25 cm styropianu będzie oddychać? Znalezienie odpowiedzi nie jest proste. Brakuje fachowych publikacji i wytycznych projektowych. Niestety tę lukę informacyjną coraz częściej wypełniają niesprawdzone obiegowe poglądy. Wykorzystując swoje doświadczenie, postaram się odpowiedzieć na pytania, które najbardziej nurtują inwestorów.

 

W rozmowach z osobami zainteresowanymi budową domu pasywnego bardzo często pojawia się pytanie na temat dodatkowych kosztów. W niektórych publikacjach podawane są informacja, że jest to ok. 30-50% więcej niż w wypadku budynku standardowego. Na szczęście budynek pasywny nie kosztuje aż tak drogo. Przy tak wysokim poziomie nakładów inwestycja byłaby nieuzasadniona ekonomicznie. Budynki w standardzie pasywnym budowane w Niemczech kosztują jedynie 3-8% więcej niż budynki standardowe. Kilka lat temu było to jeszcze 15%. Spadek ten wynika z większej dostępności odpowiednich usług oraz rosnącej konkurencji pomiędzy producentami materiałów budowlanych. Nie bez znaczenie jest też ciągły rozwój wiedzy w zakresie projektowania. Dodatkowe koszty związane z budową budynku pasywnego w Polce szacowane są obecnie na 15%. Jak pokazuje przykład hali sportowej w Słomnikach można je z powodzeniem obniżyć. W przypadku tego obiektu koszty, jak podają autorzy projektu Tomasz Pyszczek i Marcin Stelmach, wyniosły 12%.

Redukcja kosztów dodatkowych w przypadku obiektów realizowanych w standardzie budynku pasywnego możliwa jest dzięki zintegrowanemu planowaniu połączonemu z analizą kosztów stosowanych rozwiązań. Jak pokażę w poniższym, nieco zaskakującym, przykładzie przy odpowiednim planowaniu możliwe jest poprawienie parametrów termoizolacyjności ściany przy jednoczesnym obniżeniu kosztów jej wzniesienia.

Projektując ścianę w technologii murowanej, warto zastanowić się nad dotychczasowymi przyzwyczajeniami, np. dlaczego projektujemy warstwę nośną z cegły silikatowej grubości 24 cm? Czy nie jest to rozrzutność? Ze względu na dużą wytrzymałość tego materiału możemy wznosić z niego ściany konstrukcyjne grubości 17,5 cm, podobnie jak w przypadku takich materiałów jak nieco zapomniany pustak MAX.

W przypadku ściany silikatowej grubości 24 cm zaizolowanej 15 cm styropianu (wariant 1– patrz tabela) współczynnik U wyniesie 0,238 W/m2K. Ściana o takiej grubości warstw jest obecnie dość często stosowanym rozwiązaniem. Dzięki pocienieniu warstwy konstrukcyjnej zyskujemy dodatkowe miejsce na styropian. Tak więc dla ściany silikatowej 17,5 cm ocieplonej 22 cm styropianu (wariant 2) współczynnik U spadnie do 0,17 W/m2K czyli o 28%. Koszt wzniesienia 1 m2 ściany w pierwszym przypadku wyniesie 315,30 zł brutto, a w drugim przypadku 305,94 zł brutto. Zgodnie z przeprowadzonymi obliczeniami za pomocą programu PHPP, służącego do projektowania budynków pasywnych, dla domu jednorodzinnego, opalanego gazem o powierzchni użytkowej 150 m2, o powierzchni ścian zewnętrznych 220 m2, taka modyfi kacja przyniesie roczne oszczędności w wysokości 244,2 zł. Podsumowując, zmniejszając grubość warstwy z cegły silikatowej na rzecz styropianu uzyskujemy rozwiązanie tańsze, zarówno jeśli weźmie się pod uwagę koszty budowy, jak i eksploatacji.

W rozważaniach dotyczących poprawy parametrów izolacyjnych ściany możemy iść o krok dalej, zastępując zwykły styropian (wariant 2) coraz popularniejszym styropianem z dodatkiem grafi tu. Uzyskamy ścianę (wariant 3) o współczynnik U wynoszącym jedynie 0,134 W/m2K, czyli odpowiednim dla budynku pasywnych, dla których wymagana jest wartość U poniżej 0,150 W/m2K. Dla tak wykonanej ściany roczne oszczędności w porównaniu ze ścianą w wariancie 1 w analizowanym budynku wyniosą 371,8 zł. Koszt wzniesienia takiej ściany jest nieznacznie większy niż ściany z wariantu 1. Procentowy wzrost kosztów wynosi 2,2%, jednakże koszty te zwrócą się w okresie 4 lat dzięki mniejszym wydatkom na ogrzewanie.

Jak sprawa wygląda w przypadku szeroko reklamowanych systemów ścian jednowarstwowych? Przykładowo dla ściany wzniesionej z bloczków gazobetonowych grubości 36,5 cm (wariant 4) współczynnik U wyniesie aż 0,287 W/(m2K). Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nie są tu uwzględnione mostki termiczne dla nadproży, stropów i wieńców, które w przypadku ścian jednowarstwowych znacząco wpływają na izolacyjność ściany. Dla takiej ściany w porównaniu z wariantem 1 koszt ogrzewania wzrośnie o 171,6 zł. Fot. 4. Jednorodzinny dom pasywny Frankfurt, Niemcy Natomiast w porównaniu ze ścianą o parametrach jak dla budynku pasywnego będzie to aż o 543,4 zł więcej! Tak więc ściana jednowarstwowa okazała się najdroższym rozwiązaniem zarówno pod względem kosztów inwestycyjnych, jak i kosztów ogrzewania. P

owyższy przykład pokazuje, że przy odpowiednim planowaniu można uzyskać dobry efekt za pomocą prostych środków i dostępnych materiałów. Jest to zadanie dla projektantów i doradców energetycznych, aby takie rozwiązania wypracować i wprowadzić z pożytkiem dla kieszeni klienta. Obecnie nie jest sztuką zrealizować drogi budynek pasywny lub energooszczędny. Sztuką jest zrobić to przy niewielkim wzroście nakładów, tak aby ich zwrot nastąpił w jak najkrótszym czasie.

 

Przed modernizacją Ostatnią modernizację kotłowni przeprowadzono na początku lat 90. XX wieku. Już wówczas kierunek zmian był proekologiczny. Zrezygnowano z kotłów węglowych zastępując je gazowymi. Kotłownia K-1 została wyposażona w dwa gazowe kotły atmosferyczne o mocy 600 kW każdy. Pracowały bezobsługowo, dzięki temu MPEC dodatkowo obniżył koszty, redukując zatrudnienie. Kilkunastoletnia praca doprowadziła do zużycia kotłów i spowodowała ich zły stan techniczny. W grudniu ubiegłego roku podczas sezonu grzewczego nastąpiła awaria jednego z nich, co przyspieszyło decyzję o modernizacji według uprzednio przygotowanych projektów. W ostatnich latach kilkakrotnie podnoszono ceny gazu. Ze względu na wysoki koszt wytworzenia ciepła we wspomnianych kotłach gazowych, wynoszący 62 zł/GJ netto, konieczne było obniżenie kosztów eksploatacji kotłowni, a co za tym idzie również ceny sprzedaży ciepła.

Wyczerpywanie się surowców naturalnych, przede wszystkim paliw płynnych i węgla, coraz droższa energia elektryczna oraz konieczność redukcji emisji dwutlenku węgla do atmosfery, skłaniają naukowców, technologów i konstruktorów sprzętu oświetleniowego do opracowania nowych, oszczędniejszych źródeł światła, o większej sprawności od tradycyjnych żarówek.

 

Uzyskano już znaczący postęp w tej dziedzinie, wprowadzając na rynek świetlówki energooszczędne kilkakrotnie wydajniejsze od klasycznych lamp żarowych, pobierające kilkakrotnie mniejszą energię elektryczną potrzebną do uzyskania porównywalnych natężeń oświetlenia. Jednak technologia półprzewodnikowych diod świecących LED (Light Emitting Diode) prowadzi do uzyskania jeszcze większych oszczędności, ponieważ skuteczność świetlna, czyli wartość uzyskanego strumienia świetlnego wygenerowanego przez strukturę półprzewodnikową z dostarczonej jednostkowej mocy [lm/W] jest większa niż w przypadku innych źródeł światła. 

Coraz więcej osób szuka sposobów na zmniejszenie rachunków za energię elektryczną. Ogromne możliwości minimalizacji kosztów energii w domach i mieszkaniach daje nowoczesne oświetlenie m.in.: świetlówki kompaktowe i żarówki halogenowe. Osobom zajmującym się zagadnieniami związanymi z energooszczędnością często zadawane jest pytanie: Jak najlepiej i najefektywniej wykorzystać światło, a jednocześnie oszczędzać?
Klienci oczekują coraz wyższej jakości produktów i częściej zwracają uwagę na energooszczędność. Trend „eko” coraz mocnej wpływa na rynek. Zamiana energochłonnych i mało wydajnych żarówek na halogeny pomoże zaoszczędzić do 30% energii elektrycznej. Wymieniając tradycyjną żarówkę na świetlówkę kompaktową, można zaoszczędzić 80% energii elektrycznej. – Zakup odpowiedniego pod względem jakości, efektywności i trwałości oświetlenia, każdego roku pozwoli zaoszczędzić nawet kilkaset złotych. Dzieje się tak dlatego, że sprzęt oświetleniowy nowej generacji charakteryzuje się zdecydowanie lepszymi parametrami jakościowymi niż tradycyjne żarówki. Nowa ciepła barwa światła, większa wydajność, odporność na częste włączanie i dłuższa trwałość to tylko niektóre z nich. Dla porównania – trwałość świetlówek kompaktowych firmy OSRAM wynosi od 6 do 20 lat – mówi inż. Andrzej Wiśniewski, ekspert techniczny firmy OSRAM. – Inwestujemy zatem w jedno oświetlenie, które będzie nam towarzyszyć przez długie lata. Więcej wydamy na początku, jednak poniesiony nakład finansowy zwraca się już w pierwszym roku użytkowania – dodaje Andrzej Wiśniewski. Jak dobrać oświetlenie do poszczególnych pomieszczeń domu Jakie oszczędności może przynieść właściwie dobrane oświetlenie? Najlepiej pokażą to przykłady obliczeniowe. Przyjmijmy, że rocznie korzystamy z oświetlenia przez 1000 godzin. Koszt jednej KWh to 0,43 zł.

W okolicy Pszczyny zbudowano modelowy dom zaprojektowany przez architekta Roberta Koniecznego. Budynek wzniesiono na planie koła – co ma pozwolić na dopasowanie go do różnych działek. Choć użyto tradycyjnych materiałów budowlanych, to jednak zastosowano wiele zaawansowanych technologii. Powstał ekologiczny dom z drewna, komfortowy i przyjazny mieszkańcom. Dom TypOwy jest domem energooszczędnym. Osiągnięto to zarówno dzięki samemu kształtowi bryły, jak i zastosowaniu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacja). Kluczem do sukcesu są też drewniano-aluminiowe dwukomorowe okna systemu Aluron Gemini, produkcji Stolbud Włoszczowa. Pozwalają na utrzymanie ciepłego, naturalnego klimatu we wnętrzu pomieszczenia. Aluminium gwarantuje oknom doskonałą ochronę przed wpływem warunków atmosferycznych.

W minionych 13 latach powstało w Austrii łącznie 8 tys. mieszkań w standardzie pasywnym. W budowie jest kolejne 5 tys. Jest to dowód na wzrost popularności tego typu budownictwa. Pasywne mogą być nie tylko budynki mieszkalne, lecz także użyteczności publicznej, np. szkoły, przedszkola, a nawet fabryki. Dotyczy to zarówno obiektów nowo budowanych, jak również modernizowanych. Austria może się pochwalić już 3 000 000 m2 powierzchni zbudowanej w standardzie domu pasywnego. Największy na świecie budynek pasywny Największy na świecie obiekt wybudowany w standardzie domu pasywnego, budynek mieszkalny Lodenareal, znajduje się w Insbrucku, stolicy Tyrolu. Ma powierzchnię 26 tys. m2 i składa się z 354 mieszkań. Budynek przekazano mieszkańcom wraz z certyfikatem wydanym przez Instytut Budownictwa Pasywnego w Darmstadt. Potwierdza on niskie zużycie energii grzewczej wynoszące od 8 do 9 [kWh/m2 rok]. Warto przy tym zauważyć, że wartość ta jest o trzy czwarte niższa od wymagań stawianych domom niskoenergetycznym. Według obliczeń dewelopera, miesięczne koszty ogrzewania mieszkania o powierzchni 50 m2 wyniosą zaledwie 20 euro (włącznie z niezbędną konserwacją, zużyciem prądu, systemem wentylacyjnym). System ogrzewania wykorzystujący piece na pellety zapewnia długotrwałą, w dużym stopniu niezależną od importu surowców z innych krajów, produkcję ciepła z odnawialnego źródła. Jedynie chwilowe, wyjątkowo duże zapotrzebowanie energetyczne pokrywane jest ze spalania gazu ziemnego. Niskie zapotrzebowanie na energię grzewczą osiągnięto dzięki zastosowaniu szczelnej powietrznie powłoki budynku oraz systemowi wentylacji z odzyskiem ciepła. Planowana jest budowa kolejnych 900 mieszkań w standardzie budynku pasywnego.

Energooszczędne przedszkole W duńskim miasteczku Hørsholm w listopadzie 2010 roku zostanie oddane do użytku przedszkole, które już uznano za najbardziej przyjazny dla klimatu w tym kraju. Architekci i projektanci od początku procesu projektowania budynku zwracali szczególną uwagę na energooszczędne rozwiązania chroniące środowisko. Powstający obiekt jest innowacyjnym przykładem kompleksowego podejścia do projektowania budynków zeroemisyjnych. Po pierwsze energooszczędność Już sam wybór rozwiązań architektonicznych, np. kształtu budynku, jak również użyte materiały (szkło o dobrej izolacyjności i pokaźna warstwa izolacji) sprawiają, że zapotrzebowanie energetyczne budynku spełnia restrykcyjne wymagania techniczne, które będą obowiązywać w Danii dopiero w 2015 roku. Dodatkowo, aby jeszcze bardziej poprawić parametry energetyczne budynku, zastosowano w nim szereg nowoczesnych technologii wykorzystujących odnawialne źródła energii. Na południowej połaci dachu zaprojektowano aż 50 m2 kolektorów słonecznych, które ogrzeją ciepłą wodę użytkową, a także wspomogą system ogrzewania. Dodatkowej energii elektrycznej będą dostarczały pompy ciepła i 250 m2 ogniw fotowoltaicznych. Nadwyżka pozyskanej energii w stosunku do zapotrzebowania budynku wyniesie około 8 [kWh/m2rok]. Oznacza to, że przez osiem miesięcy w roku nadmiar energii będzie odsprzedawany do krajowej sieci elektroenergetycznej. W pozostałych czterech zimowych miesiącach, gdy zapotrzebowanie jest wyższe, przedszkole odkupi z powrotem brakującą energię. Nadwyżki produkcji czystej energii pozwolą na zrekompensowanie w ciągu około 40 lat emisji dwutlenku węgla, który powstał przy produkcji użytych do budowy materiałów i konstrukcji. A to oznacza, że budynek będzie miał całkowicie neutralny wpływ na środowisko.